Cuối tuần qua, tại TP Rạch Giá (Kiên Giang), Bộ NN-PTNT đã họp giao ban SX lúa HT và triển khai kế hoạch vụ TĐ, vụ mùa năm 2010 cho các tỉnh Nam bộ. Một vấn đề nóng bỏng đặt ra là lúa HT chưa tiêu thụ được thì lúa TĐ chuẩn bị tràn về khiến vựa lúa ĐBSCL lúc nào cũng trong tình trạng... bội thực.

ảnh minh họa

Đến nay, nhiều tỉnh như Đồng Tháp, Vĩnh Long, Hậu Giang…đã cơ bản thu xong lúa HT. Tuy nhiên, các tỉnh, thành có diện tích lớn như Long An, An Giang, Kiên Giang, Cần Thơ đang thu hoạch rộ. Điều này cho thấy áp lực tiêu thụ lúa HT thời gian tới chắc chắn sẽ dâng cao vào khoảng đầu tháng 8 tới. Riêng tháng 7 và tháng 8 sẽ có khoảng 5,5/8 triệu tấn lúa HT được thu hoạch. Đây là thời điểm thường xuất hiện mưa bão gây nhiều gây khó khăn cho công tác thu hoạch, làm chi phí tăng cao và gây áp lực lớn trong việc tiêu thụ.

Về việc tiêu thụ lúa HT, ông Phạm Văn Bảy, Phó Chủ tịch VFA cho biết, đến nay các DN đã triển khai thu mua tạm trữ được 216.000/1 triệu tấn gạo theo chỉ đạo. Các ngân hàng đã chủ động phân bổ vốn cho DN vay nên tiến độ thu mua đang được đẩy nhanh, khả năng sẽ hoàn thành sớm hơn kế hoạch đề ra. Giá thu mua lúa gạo cũng đã bắt đầu ấm dần lên với mức tăng 200 đồng/kg. Cụ thể giá lúa thường thương lái thu mua 3.300- 3.500 đồng/kg, lúa hạt dài XK 3.900- 4.100 đồng/kg. Lúa tươi bán tại ruộng từ 2.600- 3.000 đồng/kg. Do giá XK đang ở mức thấp (300- 310 USD/tấn gạo 25% tấm) nên thị trường gạo cấp thấp như châu Phi đang rất thuận lợi.

Tuy nhiên, đại diện các tỉnh vẫn tỏ ra bức xúc, cho rằng tiến độ thu mua của DN như vậy rất chậm chạp và giá lúa hiện nay nông dân mới chỉ huề vốn chứ chưa có lãi. Ông Trần Quang Củi, PGĐ Sở NN-PTNT Kiên Giang cho biết, toàn tỉnh gieo sạ trên 270 ngàn ha lúa HT, ước sản lượng khoảng 1,2 triệu tấn lúa mà chỉ tiêu mua tạm trữ chỉ 90 ngàn tấn gạo thì chưa thấm tháp gì. Tỉnh đề nghị VFA nên tăng chỉ tiêu thu mua lên. Về giá thu mua, ông Củi cho rằng ít nhất phải từ 4.000 đồng trở lên thì nông dân mới có lãi vì giá thành đã 3.200 đồng/kg. Tương tự, tại Hậu Giang còn tồn đọng trong dân khoảng 170 ngàn tấn lúa, trong đó có 60 ngàn tấn lúa chất lượng thấp IR 50404 chưa biết tiêu đi đâu. Trong khi chỉ tiêu tạm trữ mới chỉ giải quyết chưa được 20% lượng lúa hàng hóa này.

Tại An Giang, địa phương được coi là dẫn đầu về áp dụng các tiến bộ KHKT vào sản xuất, thế nhưng giá thành SX lúa mà tỉnh này khảo sát lên đến 3.853 đồng/kg lúa. Vì vậy, bà Phạm Thị Hòa, PGĐ Sở NN-PTNT An Giang kiến nghị phải nâng mức giá thu mua lên 5.000 đồng/kg thì mới đảm bảo cho nông dân lãi 30%. Toàn tỉnh An Giang có trên 800 ngàn tấn HT cần tiêu thụ. Ngoài ra, hàng năm còn có khoảng 450 ngàn tấn lúa Campuchia được nhập sang hoặc do nông dân qua đó mướn đất làm đưa về. Chính điều này càng tạo thêm áp lực về đầu ra cho hạt lúa. Bà Hòa đòi đổi mới phương thức thu mua thì mới tránh được tình trạng ứ đọng. Các tỉnh, TP Cần Thơ, Đồng Tháp, Long An…cũng rơi vào cảnh tương tự.

Thứ trưởng Bùi Bá Bổng chỉ đạo, các địa phương cần khảo sát và đưa ra khung giá thành thống nhất để các DN có cơ sở thu mua. VFA cần chỉ đạo các DN đẩy nhanh hơn nữa tiến độ, để kích thích giá thị trường. Đồng thời, phối hợp với các địa phương đánh giá lại lượng lúa đang tồn đọng, cần thiết thì kiến nghị mua tạm trữ đợt 2.

Về lâu dài, các địa phương cần giúp nông dân tiếp cận với những tiến bộ KHKT để giảm giá thành SX, tăng lợi nhuận. Liên kết, hợp tác nông dân lại SX hàng hóa cùng chủng loại, tạo điều kiện cho DN làm đầu mối thu mua. Xem xét cơ cấu lại lịch thời vụ, bỏ lúa XH, chuyển dần diện tích HT sang TĐ. Những nơi làm lúa năng suất thấp dưới 4 tấn/ha cần sớm chuyển sang nuôi trồng thủy sản, trồng các loại rau màu.