Tổ chức Lương nông (FAO) tỏ ý lo ngại về ảnh hưởng xấu của việc tăng giá ngũ cốc đối với các nước nghèo, khả năng gây ra xáo trộn xã hội ở các nước đó. So với năm 2000, giá lương thực tại đây đã tăng hơn 90%. Ở Trung Quốc, riêng trong tháng 8, giá thực phẩm tăng 18,2%, so với mức tăng 0,9% của các mặt hàng khác. Ở châu Âu, ngày 5-9, giá lúa mì vượt ngưỡng 300 euro/tấn…
Trên thực tế, các chuyên gia đã từ lâu dự báo sự thiếu hụt trên thị trường lương thực thế giới.

Theo dự báo của Hiệp hội Ngũ cốc thế giới, sản lượng lúa mì thu hoạch vụ mùa 2007-2008 vào khoảng 607 triệu tấn, trong khi nhu cầu là 614 tiệu tấn. Lượng lúa mì dự trữ chỉ còn tương đương với 2 tháng tiêu thụ, mức thấp nhất trong 32 năm nay…

Từ năm 2000, một số nước như Ukraina, Nga, Kazakhstan đẩy mạnh xuất khẩu sang Trung Quốc, bởi vì dù là nước sản xuất lúa mì đứng hàng thứ 2 thế giới nhưng Trung Quốc vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu nội địa. Trong khi đó, nước đứng hàng thứ 3 là Ấn Độ, từ chỗ là nước xuất khẩu nay trở thành nước nhập khẩu. Ai Cập nhập khẩu tương đương 6 tháng tiêu thụ. Algeria chỉ tự cấp được 3 tháng… Trong khi nạn hạn hán đang diễn ra tại các nước Đông Âu, Canada, Australia… đe dọa giảm mạnh sản lượng lúa mì.

Theo giám đốc khoa học của Viện Nghiên cứu nông nghiệp quốc gia Pháp INRA, sẽ không xảy ra sự thiếu hụt lương thực trầm trọng, nhưng nghịch lý lớn nhất của thị trường lương thực nằm ở chỗ, chỉ một thiếu hụt nhỏ cục bộ cũng có thể khiến cho giá cả trên thị trường thay đổi lớn lao, do vậy việc thả nổi thị trường sẽ gây ra những bất ổn khó lường.

Theo các chuyên gia, việc phải làm trước mắt là tăng cường lượng lương thực dự trữ để tránh thiếu hụt và chống nạn đầu cơ. Về lâu dài, muốn đáp ứng nhu cầu về lúa mì của thế giới, phải tăng diện tích và tăng năng suất trồng lúa mì. Trong 20 năm qua, sản lượng lúa mì thế giới tăng từ 450 triệu tấn lên 600 triệu tấn là nhờ ở việc tăng năng suất, nay khó còn có thể tăng cao hơn được nữa.

Niềm hy vọng giờ đây đặt vào nền nông nghiệp Nga và các nước Đông Âu. Tiềm năng của nước Nga vô cùng to lớn. Liệu những nước đó có trở thành “vựa lúa” mới của thế giới? Các nhà nông học đang đi tìm “cuộc cách mạng hai lần xanh” như họ vẫn gọi…

NHỊ BÌNH - SGGP