Đợt mở thầu mua gạo ngày 1/12 của Philippines đã kết thúc. Việt Nam dành được phần lớn trong tổng lượng gạo Philippines hỏi mua, với giá khá cao. Thông tin vui này dội về nước khiến các DN lúa gạo phân hoá thành 2 "phe": phe mừng hết cỡ, phe tiu ngỉu. Theo ông Nguyễn Thọ Trí, Phó Chủ tịch Hiệp hội Lương thực VN, trong đợt mở thầu này, đại diện Việt Nam là TCty Lương thực Miền Nam đã chào thầu 6 lô hàng gạo 25% tấm, với giá cụ thể từng lô như sau: 100 ngàn tấn giá 598 USD/tấn (giá CFFO - giá giao tận Philippines sau khi đã cộng cước phí và các chi phí khác), 100 ngàn tấn giá 630 USD/tấn, 100 ngàn tấn giá 648 USD/tấn, 100 ngàn tấn giá 666 USD/tấn, 100 ngàn tấn giá 682 USD/tấn và 100 ngàn tấn giá 687 USD/tấn.

Trong khi đó, Cty Chaiyaporn của Thái Lan chào giá 639,95 USD/tấn, Cty Asia Gloden Rice cũng của Thái Lan chào giá 653 USD/tấn và Cty Louis Dreyfus (đặt văn phòng tại Singapore) chào giá 599 USD/tấn.  

Lúc đầu Chính phủ Philippines dự tính mua trong đợt mở thầu này là 600 ngàn tấn gạo, nhưng do giá gạo các nước chào mua khá cao, mà ngân sách mua gạo lại không thay đổi, do đó Philippines chỉ mua 500 ngàn tấn. Kết quả, phía Việt Nam đã trúng thầu 300 ngàn tấn, 100 ngàn tấn do Thái Lan trúng thầu, còn lại 100 ngàn tấn do Cty Louis Dreyfus trúng thầu (lấy nguồn gạo từ Pakistan). Theo ông Trí, hiện tại chưa rõ 3 lô hàng (mỗi lô 100 ngàn tấn) mà TCty Lương thực Miền Nam đã trúng thầu là những lô nào trong số 6 lô chào hàng nói trên.

Tuy nhiên, theo trang thông tin kinh tế điện tử Blooberg.com, 3 lô hàng trúng thầu của Việt Nam là những lô có giá thấp nhất: 598, 630 và 648 USD/tấn. Như vậy, tính ra, giá bình quân mà Việt Nam trúng thầu trong đợt này là khoảng 625 USD/tấn, thời gian giao hàng từ tháng 2 đến tháng 5/2010, nhà nhập khẩu được trả chậm trong vòng 9 tháng. Có thể nói, đây là mức giá khá cao, bởi trên thị trường thương mại gạo thế giới hiện nay, giá gạo 25% tấm của Việt Nam đang được chào bán là 480 USD/tấn. Và so với đợt trúng thầu ngày 4/11 (150 ngàn tấn), giá của đợt trúng thầu lần này cũng cao hơn tới 145 USD/tấn.

Bán gạo bình ổn giá từ nay đến sau Tết Canh Dần

Theo ông Huỳnh Công Thành, GĐ Cty Lương thực TPHCM, sau khi giảm giá đồng loạt nhiều mặt hàng gạo bán ở hệ thống 40 cửa hàng Foocomart trên địa bàn TPHCM, Cty này đã quyết định bán gạo với giá bình ổn bắt đầu từ ngày 2/12 cho đến sau Tết Canh Dần. Để phục vụ người tiêu dùng thành phố, 40 cửa hàng Foocomart sẽ mở cửa bán gạo cả ngày thứ bảy và chủ nhật, trước các cửa hàng đều có băng rôn thể hiệc việc bán gạo bình ổn giá để người dân dễ nhận biết.

Đồng thời, nhằm mở rộng thêm mạng lưới phân phối, Cty Lương thực TPHCM đã liên hệ với Vissan, hệ thống siêu thị Saigon Co.op nhằm đưa gạo vào bán với mức giá bình ổn phục vụ người dân. Ngoài ra, Cty còn liên hệ với một số đại lý ở các chợ để cung cấp gạo thường xuyên. Nếu đại lý gạo nào muốn tham gia bán gạo bình ổn giá, Cty cam kết sẽ đáp ứng đầy đủ yêu cầu về số lượng, chủng loại, đồng thời sẽ có chính sách chiết khấu hoa hồng và bán giá gạo ưu đãi nhất. Các đại lý co nhu cầu có thể liên lạc qua địa chỉ: Cty Lương thực TPHCM, số 57 Nguyễn Thị Minh Khai, quận 1. Điện thoại: 08.3.930.9901 (gặp anh Hải, trưởng phòng kinh doanh).
Không những được giá cao, các DNXK gạo tham gia vào đợt trúng thầu lần này còn đang hưởng lợi lớn từ sự chênh lệch giữa giá thu mua và giá XK. Theo ông Phạm Vỹ Bền, GĐ Cty CP Tháp Sơn (Đồng Tháp), trong ngày 2/12/2009 giá gạo 25% tấm thành phẩm mà các DNTN cung ứng cho các nhà XK là 8.700 đ/kg. Với giá CFFO là 625 USD/tấn, thì giá FOB thực tế (đã trừ đi lãi suất ngân hàng 9 tháng do khách hàng trả chậm) vào khoảng 560 USD/tấn. Quy đổi ra tiền Việt (lấy giá USD ngày 2/12 là 19.000 đ), mỗi tấn gạo 25% tấm sẽ có giá khoảng 10,6 triệu đồng.

Vui- buồn đều hết cỡ

Như vậy, với giá gạo 25% tấm trong nước ở thời điểm này, DNXK sẽ thu lời từ đợt trúng thầu 300 ngàn tấn nói trên xấp xỉ 2.000 đ/kg. Trong khi đó, trên thực tế trong kho của các DN hiện nay, vẫn còn một lượng không nhỏ gạo 25% tấm được mua từ trước với giá chỉ khoảng 5.000-6.000 đ/kg. Điều này đủ thấy, với hợp đồng XK giá cao nói trên, DNXK sẽ thu được một khoản lợi nhuận khổng lồ.

Trái ngược với nhà XK, nhiều DNTN nhất là những DN nhỏ chuyên cung ứng gạo XK ở ĐBSCL lại đang lâm vào tình trạng thua lỗ nặng nề. Nguyên nhân chính là do thiếu vốn, thiếu thông tin thị trường. Do không có nguồn vốn lớn, nên những DN này đã không thể mua gạo dự trữ từ trước. Đợi đến khi có hợp đồng mua bán gạo thành phẩm với các DNXK, những nhà cung ứng mới nháo nhào đi mua trong bối cảnh gạo hàng hoá trong dân ngày càng cạn, giá gạo lại tăng lên từng ngày.

Bởi thế, nhiều nhà cung ứng đã bị vỡ hợp đồng, đành ngậm ngùi trả lại tiền cho nhà XK và chịu phạt thêm 10%. Nhiều nhà cung ứng khác cố đi tìm mua gạo để đáp ứng hợp đồng đã ký thì càng mua càng lỗ. Có DN làm 1.000 tấn gạo, lỗ mất 750 triệu đồng, có DN cũng với lượng gạo như thế, lỗ mất 3 tỷ đồng. Bởi thế, hiện tại, ở Đồng Tháp, An Giang…đang có không ít DNTN lâm vào tình trạng bị đối tác hoặc ngân hàng giữ kho, bãi…để xiết nợ. Mà theo nhiều DN cung ứng gạo XK, với giá trúng thầu gạo 25% tấm tới 625 USD/tấn, chắc chắn trong thời gian tới, giá gạo hàng hoá ở ĐBSCL sẽ còn lên cao nữa.

Trong khi đó, theo nguồn tin từ Hiệp hội Lương thực VN, tuy gạo hàng hoá trong dân bây giờ đang còn rất ít, nhưng trong kho của các DN vẫn còn một lượng gạo dự trữ khá lớn, vào khoảng gần 2 triệu tấn. Với lượng dự trữ này, Việt Nam hoàn toàn có thể đáp ứng những hợp đồng XK đã ký, tham gia đầu thầu ở Philippines trong 2 đợt mở thầu tới (ngày 8 và 15/12), đồng thời đảm bảo được nhu cầu tiêu dùng gạo trong nước.