Theo Nghị định 109 của Chính phủ về kinh doanh xuất khẩu gạo, từ 1-10, thương nhân không có giấy chứng nhận đủ điều kiện sẽ không được hoạt động kinh doanh xuất khẩu gạo trực tiếp mà chỉ được tham gia cung ứng gạo xuất khẩu. Để đáp ứng quy định, hiện các doanh nghiệp kinh doanh ngành hàng này đang chạy nước rút đầu tư kho chứa, nhà máy xay xát.

Tuy nhiên, đúng vào thời điểm nguồn vốn đầu tư khó khăn hơn bao giờ hết, các doanh nghiệp khó có thể xoay sở để đáp ứng tiêu chuẩn đúng thời hạn. Theo ông Lê Thanh Khiêm, Phó Giám đốc Công ty lương thực Tiền Giang (đơn vị xuất khẩu lớn nhất tỉnh Tiền Giang), khó khăn lớn nhất của công ty cũng như các đơn vị khác là vốn đầu tư cho việc xây dựng kho bãi cũng như dây chuyền, công nghệ sản xuất. Đại diện Công ty TNHH Việt Hưng cho biết muốn làm nhà máy xay xát phải có mặt bằng, kể cả mặt bằng chứa thóc, trấu và đầu tư quy trình kỹ thuật đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu, nên cần vốn rất lớn, nhưng vốn xoay vòng để kinh doanh thời điểm này đã khó, nói chi vốn để đầu tư.

Nhiều doanh nghiệp gạo cùng đề xuất chính phủ cho gia hạn thời gian thực hiện xây dựng nhà máy xay xát và kho chứa

Có một thực tế là từ rất lâu tại vùng lúa Đồng bằng Sông Cửu Long là có nhiều nhà máy xay xát nằm ở vùng nguyên liệu. Do đó, các thương lái thu mua thóc của nông dân xong thì mang ngay đến những nhà máy này để chà thành gạo. Sau đó, họ mới mang đến cho những nhà máy lớn để đánh bóng lại và đóng bao xuất khẩu. Vì vậy, doanh nghiệp kinh doanh xuất khẩu gạo chỉ đầu tư vào nhà máy lau bóng gạo, chứ chưa đầu tư vào nhà máy xay xát và kho chứa.

Nay giữa lúc nguồn vốn khó khăn, nếu buộc các doanh nghiệp thực hiện cùng lúc các quy định này là không công bằng. Nhiều doanh nghiệp cùng đề xuất chính phủ cho gia hạn thời gian thực hiện xây dựng nhà máy xay xát và kho chứa, chẳng hạn điều chỉnh lên 2 - 3 năm nữa để doanh nghiệp có thời gian đầu tư tốt hơn. Mặt khác, Nhà nước cũng cần có những chính sách ưu đãi doanh nghiệp trong việc mở rộng đầu tư.