Thông tin Indonesia mua tiếp của Thái Lan 820.000 tấn gạo vào cuối tháng 1 vừa qua từ kết quả đấu thầu tháng 12-2010 đã gây kinh ngạc không ít người trong giới. Theo nhận định của các chuyên gia, Thái Lan dường như đã học được cách mà Việt Nam thực hiện những năm qua trong việc đa dạng hóa thị trường để chiếm lấy thị phần lớn hơn từ Việt Nam. Với tình huống này, có thể nói Thái Lan đã cho thấy khả năng cải thiện sức cạnh tranh, đặc biệt là ở thị trường ASEAN, nơi mà gạo Việt Nam cho đến những năm qua chiếm gần 60% thị phần, trong khi hạt gạo Thái chưa tới 40%.

Thu hoạch lúa tại ĐBSCL. Ảnh: THÀNH TÂM

Trước đó, theo báo chí Thái Lan, không thể cạnh tranh về xuất khẩu gạo với Việt Nam nếu Thái Lan tiếp tục tiếp thị rời rạc như trước đây, khác với cách mà các doanh nghiệp Việt Nam đã làm. Chính phủ Việt Nam còn khuyến khích các doanh nghiệp trong việc mở rộng hợp tác với các nước láng giềng. điển hình là việc thành lập Công ty Lương thực Campuchia-Việt Nam (Cavifoods) tại Campuchia để hoạt động kinh doanh lúa gạo ngay tại vùng đất mà theo nhận định của nhiều chuyên gia thế giới, Campuchia sẽ là cường quốc xuất khẩu gạo tương lai không xa. Việt Nam còn có kế hoạch mở rộng liên doanh lúa gạo với Myanmar, quốc gia xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới trước đây.

Trong khi đó, tiến sĩ Võ Hùng Dũng, Giám đốc Phòng Thương mại - Công nghiệp TP Cần Thơ, một nhà nghiên cứu về lúa gạo Việt Nam, nhất là vùng đồng bằng sông Cửu Long, cho biết Thái Lan đã tìm hiểu và học hỏi về khả năng ứng xử linh hoạt và  chịu đựng của nông dân Việt Nam, những người có thể đứng vững trước những tình huống bất lợi của thị trường. Ngược lại, nông dân Thái Lan được nhà nước chăm lo gần như đến tận răng như xây dựng kho trữ lúa gạo, đến mùa thu hoạch có thể gửi vào kho, chờ giá cao để bán, hoặc được nhà nước đảm bảo giá sàn không lo sợ bị lỗ như nông dân Việt Nam.

Phải chăng, do không phải quá lo nghĩ nhiều về đầu ra và giá bán nên nông dân Thái Lan nhiều khi trở nên kém linh hoạt và sự nhanh nhạy so với nông dân trồng lúa Việt Nam? Bằng chứng là năng suất lúa Thái Lan thấp hơn Việt Nam, chi phí sản xuất tăng lên, khiến giá bán cao hơn. Năng suất lúa của Việt Nam vụ mùa trung bình đạt 862kg/rai (rai – đơn vị dùng để đo diện tích đất của Thái Lan bằng 1.600m²), mức cao nhất trong các nước ASEAN, trong khi năng suất lúa của Thái Lan trung bình chỉ đạt 448kg/rai, thấp hơn so với cả Campuchia, Lào và Myanmar. Năng suất lúa của Thái cũng thấp hơn mức trung bình 680kg/rai của thế giới. Chi phí sản xuất lúa của Việt Nam tại Cần Thơ ở mức 4.979 baht/rai, trong khi tại tỉnh Ayutthaya (Thái Lan) chi phí này lên tới 5.800 baht/rai.

Tương tự, Philippines cũng đã học Việt Nam nuôi cá tra. Báo cáo của Cơ quan Thông tin Philippines, chất lượng cá tra có thể so sánh được với cá hồi giá cao. Cá tra hiện đã có trong thực đơn phổ biến tại các nhà hàng lớn và các chuỗi cửa hàng thực phẩm ăn nhanh. Nuôi và chế biến cá tra có thể trở thành một dự án mang lại nhiều lợi nhuận vì loài này dễ nuôi và phát triển nhanh hơn so với cá rô phi. Vì vậy, Philippines đang ưu tiên phát triển ngành sản xuất cá tra như một ngành kinh doanh có hiệu quả thu hút nhiều dự án đầu tư và tạo công ăn việc làm cho khu vực Laguna. Không chỉ Philippines, Thái Lan, Myanmar, cả Trung Quốc cũng tham khảo kinh nghiệm của Việt Nam về việc nuôi con cá tra.

Trước những diễn biến này, nhiều doanh nghiệp cho rằng, Việt Nam, cụ thể là các hiệp hội và nhà nước cũng phải có chiến lược và sách lược mới nhằm ứng phó có hiệu quả những gì mà các nước đang cạnh tranh quyết liệt với các doanh nghiệp và nông dân Việt Nam.

Nguồn: sggp.org