Theo nhận định của Viện Chính sách và Chiến lược Phát triển Nông nghiệp nông thôn, tình hình biến đổi khí hậu toàn cầu, nhu cầu sản xuất nhiên liệu sinh học từ sản phẩm nông nghiệp tăng và những bất ổn trong khu vực tài chính tiền tệ đang gây ra những ảnh hưởng không nhỏ đến thị trường lương thực thực phẩm trong nước và thế giới. Giá lương thực thực phẩm tăng cao và an ninh lương thực đang ngày càng trở thành vấn đề nóng bỏng của nhiều quốc gia. Dự kiến, diện tích canh tác lúa thế giới năm 2010 đạt khoảng 155,1 triệu hecta, giảm 2,7 triệu hecta và sản lượng gạo đạt 442,6 triệu tấn, giảm 5,4 triệu tấn 2009

Thương mại gạo toàn cầu có thể tăng 3% lên 30,8 triệu tấn vào năm 2011 do nhu cầu nhập khẩu gạo tăng tại thị trường Châu Á và tiểu vùng Sahara Châu Phi. Nhu cầu về gạo tại thị trường Châu Á có thể nâng mức tiêu thụ gạo trên toàn cầu vào năm tới; tuy nhiên, nguồn cung gạo vẫn dồi dào để đáp ứng những yêu cầu này. Philipine, Indonesia và Bangladesh sẽ là các quốc gia nhập khẩu gạo chủ chốt tại thị trường Châu Á; tuy nhiên, theo dự kiến, sản lượng gạo tăng ở Thái Lan và Ấn Độ có thể giúp cân bằng lượng cung cầu bất chấp việc Ấn Độ tiếp tục hạn chế xuất khẩu.

Ngoài việc được thành lập, đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật, thương nhân muốn kinh doanh xuất khẩu gạo còn phải có kho chứa và cơ sở xay xát phù hợp với quy định của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn. Nghị định số 109/2010/NĐ-CP vừa được Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng ký ban hành đã quy định rõ về điều này. Từ 1/1/2011, thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo phải đáp ứng đủ 3 điều kiện gồm: được thành lập, đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật; có ít nhất một kho chuyên dùng với sức chứa tối thiểu 5.000 tấn thóc; có ít nhất một cơ sở xay, xát thóc, gạo với công suất tối thiểu 10 tấn thóc/giờ.

Ngày 9-11, tại Trung tâm Hội nghị quốc gia Hà Nội, Ðại hội Lúa gạo quốc tế lần thứ ba và Hội nghị bàn tròn cấp Bộ trưởng các nước về lúa gạo và an ninh lương thực đã khai mạc trọng thể với sự tham gia của hơn 1.000 nhà khoa học, nhà quản lý và doanh nhân hàng đầu thế giới trong lĩnh vực lúa gạo. Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đến dự và phát biểu ý kiến khai mạc.